Σχολικά βιβλία και καλλιέργεια φιλαναγνωσίας:Μια σχέση αλληλεπίδρασης και ανατροφοδότησης.

Σχολικά βιβλία και καλλιέργεια φιλαναγνωσίας:Μια σχέση αλληλεπίδρασης και ανατροφοδότησης.

Της Χαριτίνης Μαλισσόβα

Αρχή της σχολικής χρονιάς και τα βιβλία μπαίνουν σε πρώτο πλάνο.Πώς θα αγαπήσει το παιδί το σχολικό βιβλίο και τις υποχρεώσεις του που συνδέονται με αυτό;Μπορεί η καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας στο σχολείο και η αγάπη στη λογοτεχνία να δημιουργήσει και  συνεπείς μαθητές;

Α.Τα σχολικά εγχειρίδια και η μελέτη στο σπίτι.

Δεν πρόκειται,φυσικά για τα βιβλία που διάλεγαν το καλοκαίρι τα ίδια τα παιδιά για να περιηγηθούν και να απολαύσουν ή και να τα  αφήσουν μισοτελειωμένα,ανάλογα αν κάλυπταν ή όχι τα ενδιαφέροντά τους.

Τα σχολικά εγχειρίδια αποτελούν το κατεξοχήν μέσο εξαναγκασμού ανάγνωσης και συχνά αποστήθισης του περιεχομένου τους από τον μικρό μαθητή –αναγνώστη.

Τι γίνεται,λοιπόν,όταν ο μαθητής καλείται να  μελετήσει και συχνά να αποστηθίσει τη διδακτέα ύλη των βιβλίων ώστε να κερδίσει την επιβράβευση δασκάλων,γονέων και να ανταμειφθεί με το πολυπόθητο άριστα;

Είναι συχνό το φαινόμενο της "σχολικής βαρεμάρας" και όχι μόνον από τους μαθητές που αντιμετωπίζουν μαθησιακά προβλήματα.Ας  μην αγνοούμε το γεγονός ότι τα παιδιά κάθε σχολικής ηλικίας έχουν πια συνηθίσει (μέχρις εθισμού,συχνά) την ταχύτητα και την εναλλαγή ειδήσεων και εικόνων στις περιηγήσεις τους στο διαδίκτυο,με αποτέλεσμα η προσήλωσή τους σε ένα κείμενο που συχνά δεν  άπτεται των ενδιαφερόντων τους να είναι δύσκολη.

Επιβάλλεται,λοιπόν,από τον κάθε εκπαιδευτικό,να βρει τρόπους,ώστε να κάνει ενδιαφέροντα τα σχολικά εγχειρίδια,από τους μαθητές να έχουν    επισταμένη της προσοχή τους στην ώρα της παράδοσης και από τους γονείς να προσφέρουν τις κατάλληλες συνθήκες μελέτης,ώστε στο σπίτι να γίνεται εμπέδωση της ύλης.

Το πρώτο βήμα θα γίνει από το εκπαιδευτικό,ο οποίος θα εξηγήσει από την αρχή στα παιδιά τι ακριβώς προσφέρει κάθε βιβλίο.’Ετσι ο μαθητής θα ξέρει εκ προοιμίου τι θα αντιμετωπίσει και δεν θα χάνεται στο χάος της ύλης.Αυτό προϋποθέτει ότι ο ίδιος έχει πλήρη κατάρτιση κι έχει περιηγηθεί στην ύλη που θα διδάξει στην τάξη του.

Το δεύτερο βήμα γίνεται από τον ίδιο τον μαθητή ,ο οποίος φεύγοντας από το σχολείο θα πρέπει να έχει κατανοήσει σε μεγάλο βαθμό αυτό που παραδόθηκε  και θα πρέπει να μελετήσει στο σπίτι,ώστε να εξεταστεί και να αξιολογηθεί την επόμενη φορά.

Το τρίτο και εξίσου σημαντικό βήμα γίνεται στο σπίτι.Το παιδί θα πρέπει να έχει προγραμματισμό,κατάλληλο περιβάλλον και ανάλογες ψυχολογικές συνθήκες,ώστε να μελετά απερίσπαστο,με ηρεμία και σε ώρες που αποδίδει.Ανασχετικοί παράγοντες είναι οι εντάσεις,η γονεϊκή αδιαφορία αλλά και η υπερπροστασία.

 Σε ένα σχολικό περιβάλλον αρκετά ανταγωνιστικό,ο εκπαιδευτικός οφείλει  να βρει τρόπους ώστε οι μαθητές να αγαπήσουν το διάβασμα οι δε γονείς οφείλουν να ολοκληρώσουν τον στόχο αυτό με την πολύτιμη συμβολή τους.

Η βιβλιογραφία προσφέρει πολύ υλικό με συμβουλές- «συνταγές» σε γονείς,εκπαιδευτικούς και παιδιά ώστε να αγαπήσουν τα παιδιά το διάβασμα.Γνωρίζουμε,ωστόσο,ότι πέρα και πάνω από συμβουλές,αυτό που χρειαζόμαστε  είναι προγραμματισμός και συνέπεια όλους.

 

Β.Τα λογοτεχνικά βιβλία( η φιλαναγνωσία στο σχολείο)

Δεν μπορεί, ωστόσο,να νοηθεί σχολικό περιβάλλον που να μην καλλιεργεί την αγάπη για την ανάγνωση εξωσχολικών βιβλίων.Το παιδί, που είναι στο στάδιο της διαμόρφωσης του κοινωνικο-ψυχικού του κόσμου, αναζητάει τα μηνύματα εκείνα που θα του δείξουν το δρόμο και θα του δώσουν κάποιες γενικές κατευθυντήριες γραμμές, κι έτσι ρουφάει άπληστα αυτά που έχει να του δώσει το βιβλίο.

Με τα βιβλία συμβαίνει ό,τι και με τους ανθρώπους: ένας μικρός αριθμός είναι πολύ σημαντικά και τα υπόλοιπα χάνονται στο πλήθος,κατά τον Ουγκώ.

Μέσα από πολλαπλές ψυχικές διεργασίες βγάζει τα συμπεράσματά του, αναπτύσσει την κρίση του, έρχεται αντιμέτωπο με τους φόβους, τις επιθυμίες και τις συγκρούσεις του και, τελικά, ισορροπεί μέσα από την "περιπέτεια" της ανάγνωσης.αναφέρει η ψυχολόγος κ.Λίζα Βάρβογλη.

 

Η φιλαναγνωστική πρακτική στο σχολείο είναι εκείνη η διαδικασία η οποία συντελεί στη δημιουργία μιας κοινότητας αναγνωστών και διαμορφώνει προοδευτικά τον ουσιαστικό, το λειτουργικό, το δημιουργικό εν τέλει τον εν δυνάμει κριτικό αναγνώστη στον οποίο το διάβασμα θα είναι μια πράξη σύμφυτη με τα ενδιαφέροντά του και την ανάγκη του να γνωρίσει τον εαυτό του και τον κόσμο. Οι δραστηριότητες ανάγνωσης προσφέρουν τη δυνατότητα της διαμόρφωσης ενός αναγνώστη ο οποίος: διαλέγει τα βιβλία του, αφιερώνει χρόνο στην ανάγνωση βιβλίων και στη συζήτηση για αυτά, σχολιάζοντάς τα ανάλογα με τις εμπειρίες του και προτείνοντας βιβλία o ένας στον άλλο. Οι δραστηριότητες φιλαναγνωσίας που προάγονται μέσα από το παιχνίδι και την αισθητική απόλαυση και πραγματοποιούνται σε μια ατμόσφαιρα εμπιστοσύνης και ενθάρρυνσης, αυθορμησίας, συνεργασίας, επικοινωνίας και αλήθειας ενισχύουν τη σχέση των παιδιών με τα βιβλία αλλά και τις μεταξύ τους σχέσεις. Καλλιεργούν προοδευτικά αυτό που ονομάζεται κοινότητα αναγνωστών. Οι πράξεις περισσότερο από τα λόγια είναι που περνούν τα ουσιαστικά «μηνύματα». 

"Το διάβασμα είναι όπως η τροφή και το νερό. Το πνεύμα που δεν διαβάζει χάνει βάρος, όπως ένα σώμα που δεν τρώει",είπε ο Ουγκώ.

 

Η ένταξη των βιβλίων στη ζωή της τάξης με κάθε αφορμή, μαθαίνει στα παιδιά ότι το διάβασμα αποτελεί ένα απαραίτητο και σημαντικό μέρος της καθημερινότητας. 

Πριν προτείνουμε ένα βιβλίο στους μαθητές και στις μαθήτριές μας, ας αναρωτηθούμε πώς και τι διαλέγουμε για να διαβάσουμε εμείς οι ίδιοι/οι ίδιες. Ας ακούσουμε τις εμπειρίες, τις προσδοκίες των παιδιών. 

Οι εκπαιδευτικοί είμαστε συναναγνώστες και παράλληλα εμψυχωτές, διαμεσολαβητές μεταξύ του παιδιού και του κόσμου των βιβλίων.Σεβόμαστε και διαφυλάττουμε την όποια ατομική, πολιτισμική και κοινωνική εμπειρία των μαθητών και μαθητριών μας και την αναγνωστική ιστορία τους και μέσω της φιλαναγνωσίας την εμπλουτίζουμε. (Από το βιβλίο 1001 δραστηριότητες να αγαπήσω το βιβλίο,απόσπασμα)

Η δημιουργία ενός καλού αναγνώστη και ακροατή θα δημιουργήσει έναν καλό αναγνώστη λογοτεχνικών αλλά  και σχολικών βιβλίων.

 

Εξάλλου,όπως είπε και ο Προυστ:

"Δεν υπάρχουν ίσως ημέρες της παιδικής μας ηλικίας που να τις ζήσαμε τόσο απόλυτα, όσο εκείνες που πιστέψαμε ότι τις αφήσαμε να φύγουν χωρίς να τις ζήσουμε, εκείνες που τις περάσαμε με ένα βιβλίο αγαπημένο"

 

Σχετική βιβλιογραφία.

 1001 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΩ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ,Φιλίπ Μπρασέρ,μετάφραση:Εύη Γεροκώστα(νέα έκδοση,2014)

Εκδόσεις: ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ

Σκοπός αυτού του βιβλίου δεν είναι να μάθουμε απλώς στα παιδιά να διαβάζουν, αλλά ν΄ αγαπούν τα βιβλία.

Πως; Με τη ζωγραφική, το παιχνίδι, την έρευνα, τη συζήτηση, τη μίμηση... κι όλα αυτά με αφετηρία ένα βιβλίο!

Ένα έξυπνο και πρωτότυπο εργαλείο για τους εκπαιδευτικούς και τους γονείς.

 

"Το βιβλίο που θα σε κάνει να αγαπήσεις τα βιβλία,εκδ.Πατάκη(για παιδιά και ενήλικες)"

 

 

Ποτέ δεν σου κρατάει μούτρα. Σε βοηθάει να κατανοήσεις τον κόσμο και να κυνηγήσεις τα όνειρά σου. Αυτά και άλλα πολλά και φυσικά... διατηρείται πάντα φρέσκο. Ας μη γελιόμαστε: όσα βιβλία και να καταβροχθίσεις δεν θα πάρεις ούτε ένα γραμμάριο. Ενα διασκεδαστικό βιβλίο για τις χαρές και τα οφέλη της ανάγνωσης.

Υπεραριθμίες και υπερ-αρρυθμίες… Η Οδύσσεια των εκπαιδευτικών και οι Ομάδες Σχολείων.

Υπεραριθμίες και υπερ-αρρυθμίες…

Η Οδύσσεια των εκπαιδευτικών και οι Ομάδες Σχολείων.

Της Χαριτίνης Μαλισσόβα

Ξεκίνησε η σχολική χρονιά για τους εκπαιδευτικούς με αρκετά  λειτουργικά κενά να περιμένουν να καλυφθούν, ώστε το πρώτο κουδούνι να βρει τα σχολεία επανδρωμένα με επαρκές διδακτικό προσωπικό, ενώ  καταβάλλονται προσπάθειες για την επίλυση του προβλήματος της έλλειψης εκπαιδευτικών  που ταλανίζει την Εκπαιδευτική Κοινότητα τις πρώτες μέρες κάθε Σεπτέμβρη.

Οι τοποθετήσεις ειδικοτήτων και οι αποσπάσεις τους  έχουν ήδη πραγματοποιηθεί  κι έτσι αρκετοί εκπαιδευτικοί γνωρίζουν το σχολείο στο οποίο ανήκουν και παρουσιάστηκαν ήδη εκεί  για να υποβάλλουν την αίτηση ανάληψης υπηρεσίας.

Την ίδια μέρα, την 1^η Σεπτεμβρίου, ορίζονται από τους διευθυντές της κάθε σχολικής μονάδας οι λειτουργικά υπεράριθμοι εκπαιδευτικοί.

Υπεραριθμία,με απλά λόγια, προκύπτει όταν ένας ή περισσότεροι εκπαιδευτικοί «περισσεύουν» από τη μονάδα στην οποία κλήθηκαν να υπηρετήσουν, αλλά, είτε λόγω σύμπτυξης τμημάτων είτε μη εγγραφής επαρκούς αριθμού μαθητών στην  Α’ τάξη, δεν μπορούν να ανήκουν στη συγκεκριμένη σχολική μονάδα πια.

Το επόμενο βήμα είναι με δήλωσή τους(αφού δημοσιοποιηθούν τα λειτουργικά κενά) να τοποθετηθούν σε μία από τις σχολικές μονάδες ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΣ ΤΟΥΣ σε κάποιο σχολείο.

Αυτό συνέβαινε μέχρι πρότινος, ώσπου   άρχισαν να ισχύουν  οι «ομάδες σχολείων», οι οποίες αποτελούνται από όμορα  σχολεία, στα οποία-εφόσον υπάρχουν κενά - τοποθετείται ο εκπαιδευτικός που κρίνεται υπεράριθμος.

Αυτό, όμως, καταργεί το μέχρι πρότινος προνόμιο των μορίων και  απαγορεύει στον  εκπαιδευτικό που έχει περισσότερα μόρια από κάποιον άλλον να τοποθετηθεί σε σχολείο της επιλογής του, αφού οι ομάδες σχολείων λειτουργούν απαγορευτικά ως προς αυτό.

Το «αστείο» της υπόθεσης είναι ότι οι υπεράριθμοι εκπαιδευτικοί καλούνται να υποβάλλουν αίτηση τοποθέτησης, αν όμως επιλέξουν άλλο σχολείο πλην της όμορης ομάδας, θα αγνοηθεί η δήλωσή τους και θα τοποθετηθούν χωρίς δήλωση ( κι έτσι θα αναγραφεί).Αυτομάτως καταστρατηγείται  η δημοκρατικότητα της επιλογής βάσει της προϋπηρεσίας του εκπαιδευτικού ενώ παράλληλα  παρατηρείται  το φαινόμενο συνάδελφοι με λιγότερα μόρια να τοποθετούνται σε κεντρικότερα σχολεία.

Ας σημειωθεί  ότι δεν διασφαλίζεται πάντα  η θέση κανενός συναδέλφου στην  Α’ περιοχή, όπως λένε οι υποστηρικτές των ομάδων σχολείων, αντίθετα δρα «τιμωρητικά» για όσους πάσχιζαν με μακρινές τοποθετήσεις τους στο προηγούμενα έτη να εξασφαλίσουν μια τοποθέτησή τους σε κοντινότερο σχολείο.

Και μιλάμε για εκπαιδευτικούς που έχουν ξεπεράσει τα 20 χρόνια υπηρεσίας, που έχουν υπηρετήσει εκτός πόλης κα Νομού, που δεν εκμεταλλεύτηκαν τους νόμους(παρελθόντων χρόνων) περί συλλογής μορίων εντός γραφείων, όπου , χωρίς να απομακρυνθούν από την πόλη τους, μόρια δυσμενών περιοχών και «πρόλαβαν» να κατοχυρώσουν μόνιμη θέση σε κάποιο σχολείο. 

Φυσικά, όπως κάθε δημόσιος υπάλληλος, έτσι και κάθε εκπαιδευτικός  υποχρεούται  να καλύπτει τα κενά που προκύπτουν, ώστε τα σχολεία να λειτουργούν με πλήρες προσωπικό-αυτό είναι το ζητούμενο- όπως φυσικό είναι να κρίνεται και να αξιολογείται, ακόμα και να αίρεται η μονιμότητά του,όταν δεν είναι επαρκής.

Τα δεδομένα για τον κλάδο των εκπαιδευτικών της Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης  άλλαξαν με την έλευση της Κρίσης. Και δεν μιλώ για την δεδομένη οικονομική πλήξη, αλλά για το φαινόμενο συναδέλφων που πλησιάζουν ή και ξεπερνούν τα 50 έτη, να είναι οι «νεότεροι» σε μια σχολική μονάδα και να ταλαιπωρούνται με αλλαγές σχολείων κάθε χρόνο . (Αυτό είχε και σαν επακόλουθο την ραγδαία πτώση των μορίων εισαγωγής στα παιδαγωγικά τμήματα, ένα άλλο μεγάλο ζήτημα, που δεν είναι της παρούσης, είναι όμως συναφές)

Η ένσταση βρίσκεται  στο ότι κάνουμε τα δύσκολα ακόμα δυσκολότερα. Σκοπός του κάθε ΠΥΣΠΕ είναι να προλαβαίνει τα κακώς κείμενα, όχι να τα επιβάλλει και να τα διαιωνίζει. 

Ας σκεφτούν, λοιπόν, ότι με τις ομάδες σχολείων «προστατεύονται» όσοι υπηρετούν σε κεντρικά σχολεία, ενώ εγκλωβίζονται σε « περιφερειακά» σχολεία εκπαιδευτικοί με περισσότερα μόρια.

Δημιουργούνται εκπαιδευτικοί δύο ταχυτήτων όταν ,κάποιοι βρίσκονται στο απυρόβλητο, επειδή  πρόλαβαν και κατοχύρωσαν οργανική θέση, ενώ άλλοι  με  ίδια χρόνια υπηρεσίας και ανάλογα μόρια δυσμενών συνθηκών αλλάζουν σχεδόν κάθε χρόνο σχολεία.

Οι παλαιότεροι γνωρίζουμε ότι στη Μαγνησία καταβάλλεται κάθε χρόνο τεράστια και αρκετά ψυχοφθόρα προσπάθεια για την επίλυση όσο περισσότερων προβλημάτων στις συνεδριάσεις του ΠΥΣΠΕ... 

Το θέμα δεν είναι ούτε πολιτικό, ούτε κομματικό ούτε πρέπει να προσωποποιείται.Αφορά καθαρά στην ευελιξία που πρέπει να έχουν οι εκάστοτε υπεύθυνοι, ώστε να βρίσκονται πιο δίκαια σχήματα, με σκοπό  να εξυπηρετούνται όσο το δυνατόν περισσότεροι εκπαιδευτικοί.

Και φυσικά θα πρέπει να επανεξεταστεί από το ίδιο το Υπουργείο Παιδείας,από τη βάση του,το θέμα των υπεραριθμιών.

Καλή σχολική χρονιά!

Ανδρέας Εμπειρίκος (2 Σεπτεμβρίου 1901 - 3 Αυγούστου 1975) "Ο εισηγητής και ένθερμος υποστηρικτής του υπερρεαλισμού στην Ελλάδα"

         Ανδρέας Εμπειρίκος

(2 Σεπτεμβρίου 1901 - 3 Αυγούστου 1975)

"Ο εισηγητής και ένθερμος υποστηρικτής του υπερρεαλισμού στην Ελλάδα"

Επιμέλεια:Χαριτίνη  Μαλισσόβα 

Ο Ανδρέας Εμπειρίκος, ποιητής, πεζογράφος, φωτογράφος και ψυχαναλυτής, γεννήθηκε στη Μπράιλα της Ρουμανίας, εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα το 1902 Παρακολούθησε μαθήματα φιλοσοφίαςκαι αγγλικής φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο King's College του Λονδίνου. Την περίοδο 1926-1931 έζησε στο Παρίσι, όπου συνδέθηκε με τον κύκλο των υπερρεαλιστών και ασχολήθηκε ενεργά με την ψυχανάλυση, κοντά στον ιδρυτή της Ψυχαναλυτικής Εταιρείας του Παρισιού, Ρενέ Λαφόργκ. Το 1931 εγκαταστάθηκε οριστικά στην Ελλάδα, πραγματοποιώντας την πρώτη εμφάνισή του στα ελληνικά γράμματα το 1935.

Ως λογοτέχνης ανήκει στη Γενιά του '30 και αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του ελληνικού υπερρεαλισμού. Ο Εμπειρίκος υπήρξε εισηγητής του υπερρεαλισμού στην Ελλάδα, πιστός στο κίνημα όσο κανένας άλλος Έλληνας συγγραφέας, καθώς και ο πρώτος που άσκησε την ψυχανάλυση στον ελληνικό χώρο, ασκώντας την ψυχαναλυτική πρακτική κατά την περίοδο 1935-1951. Χαρακτηρίζεται ως ένας από τους κατεξοχήν «οραματιστές ποιητές», κατέχοντας περίοπτη θέση στον ελληνικό λογοτεχνικό κανόνα, παρά τη δυσπιστία με την οποία αντιμετωπίστηκε αρχικά το έργο του. 

Το 1940 παντρεύτηκε την ποιήτρια Μάτση Χατζηλαζάρου με την οποία χώρισε το 1944. Στο διάστημα της κατοχής, ο Εμπειρίκος οργάνωνε στο σπίτι του συγκεντρώσεις φίλων λογοτεχνών, όπου διαβάζονταν αποσπάσματα των έργων τους καθώς και άλλων νέων συγγραφέων. Αρχικά οι συναντήσεις αυτές αφορούσαν λίγους στενούς φίλους του Εμπειρίκου, ωστόσο σύντομα διευρύνθηκαν και έφθασαν να περιλαμβάνουν έναν ευρύ κύκλο καλλιτεχνών, με συμμετοχή ποιητών όπως ο Νίκος Γκάτσος, ο Νίκος Εγγονόπουλος, ο Νάνος Βαλαωρίτης και άλλοι. Κατά τα Δεκεμβριανά, στις 31 Δεκεμβρίου, συνελήφθη από την ΟΠΛΑ, πέρασε από ανάκριση και οδηγήθηκε μαζί με άλλους ομήρους που σχημάτιζαν φάλαγγα, στο χωριό Κρώρα. Κοντά στη Θήβα ο Eμπειρίκος διέφυγε και επέστρεψε στην Αθήνα. Το 1945 άρχισε να γράφει το τολμηρό μυθιστόρημα Ο Μέγας Ανατολικός ενώ παράλληλα ολοκλήρωσε τα κείμενα Ζεμφύρα ή Το μυστικό της Πασιφάης και Βεατρίκη ή Ένας έρωτας του Buffalo Bill. Δημοσίευσε επίσης ένα κείμενο για τον Νίκο Εγγονόπουλο στο περιοδικό Τετράδιο με τίτλο «Νικόλαος Εγγονόπουλος ή το θαύμα του Ελμπασάν και του Βοσπόρου», ενώ τυπώθηκε και η Ενδοχώρα, από τις εκδόσεις του περιοδικού Τετράδιο. Παντρεύτηκε για δεύτερη φορά το 1947 με την Βιβίκα Ζήση και το 1948 συμμετείχε στην πρώτη ελληνική ψυχαναλυτική ομάδα με τους Γιώργο Ζαβιτζιάνο και Δημήτρη Κουρέτα. Την ίδια χρονιά σημειώθηκε ο θάνατος του πατέρα του στη Γενεύη. Το 1962 μαζί με τον Ελύτη και τον Γιώργο Θεοτοκά ταξίδεψαν στην Σοβιετική Ένωση ύστερα από πρόσκληση του Συνδέσμου «Ε.Σ.Σ.Δ. – Ελλάς», προκειμένου να έρθουν σε επαφή με τους πνευματικούς ανθρώπους της Σοβιετικής Ένωσης και να αποκτήσουν εικόνα για τα δρώμενα στη χώρα. Ο Εμπειρίκος κατέγραψε τις εμπειρίες του σε ημερολόγιο ενώ μετά το ταξίδι αυτό έγραψε το ποίημα Ες Ες Eς Ερ Ρωσσία.

Το 1963 πραγματοποίησε μια ομιλία αφιερωμένη στο Νίκο Εγγονόπουλο, στην αίθουσα του Αθηναϊκού Τεχνολογικού Ινστιτούτου, με την ευκαιρία της ατομικής έκθεσης του ζωγράφου. Τον επόμενο χρόνο ολοκλήρωσε το μακροσκελές επικό ποίημα Η άσπρη φάλαινα (παραλλαγαί στο μέγα θέμα του Moby-Dick του Herman Melville), απόσπασμα του οποίου δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Συντέλεια (1991), ενώ τρία χρόνια αργότερα ξεκίνησε τη συγγραφή του [Άρμαλα ή] Εισαγωγή σε μία πόλι, κείμενο που θα αποτελούσε την εισαγωγή ενός νέου μυθιστορήματος, το οποίο όμως δεν ολοκληρώθηκε. Στις 26 Ιανουαρίου 1971 έδωσε διάλεξη στο Κολέγιο Αθηνών για την μοντέρνα ποίηση και το 1973 μίλησε για το έργο του στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Την χρονιά αυτή σημειώθηκε και ο θάνατος της μητέρας του. Ο Ανδρέας Εμπειρίκος πέθανε στην Κηφισιά στις 3 Αυγούστου 1975, σε ηλικία 74 ετών, από καρκίνο του πνεύμονα. Μετά το θάνατό του, εκδόθηκε για πρώτη φορά το μυθιστόρημα Ο Μέγας Ανατολικός (1990-1992) σε οκτώ τόμους.

Από το σύνολο του έργου του ξεχωρίζει η πρώτη ποιητική συλλογή του, με τίτλο Υψικάμινος, ως το πρώτο αμιγώς υπερρεαλιστικό κείμενο στην Ελλάδα, ενώ ανάμεσα στα πεζά έργα του διακρίνεται το τολμηρό ερωτογράφημα Ο Μέγας Ανατολικός, που προκάλεσε αντιδράσεις για την ελευθεροστομία και το ερωτικό περιεχόμενό του. Σημαντικό τμήμα του έργου του εκδόθηκε μετά τον θάνατό του.

Τα Ψυχαναλυτικά κείμενα του Ανδρέα Εμπειρίκου εκδόθηκαν για πρώτη φορά το 2001.

Το μεγαλύτερο μέρος του έργου του Ανδρέα Εμπειρίκου κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Άγρα, όπου έχουν εκδοθεί και το κείμενο του Έκτορα Κακναβάτου "Για τον Μεγάλο Ανατολικό" καθώς και η μελέτη του Σάββα Μιχαήλ, "Πλους και κατάπλους του Μεγάλου Ανατολικού" και τα κριτικά μελετήματα του Guy (Michel) Saunier, με τίτλο: "Ανδρέας Εμπειρίκος: Μυθολογία και ποιητική"

 2001 :Έτος Εμπειρίκου.

Το 2001, με αφορμή τα εκατό χρόνια από τη γέννησή του, τιμήθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού και το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου με τον εορτασμό του Έτους Εμπειρίκου, που συνοδεύτηκε από πολυάριθμες τιμητικές εκδηλώσεις, με σκοπό την επανεξέταση και προβολή του έργου του.

Είπε:

"Η πλάστιγξ κλίνει εκεί που προτιμάμε

Κατά την ερμηνεία που της δίνουμε

Κάθε φορά που επιτυγχάνουμε στα ζάρια"

"Η ποίησις είναι ανάπτυξις στίλβοντος ποδηλάτου"

"Είναι τα βλέφαρά μου διάφανες αυλαίες. 

Όταν τ’ ανοίγω βλέπω εμπρός μου ό,τι κι αν τύχει.

Όταν τα κλείνω βλέπω εμπρός μου ό,τι ποθώ."

Χόρχε Λουίς Μπόρχες Ένας σημαντικός λογοτέχνης του 20ού αιώνα

               Χόρχε Λουίς Μπόρχες 

          Ένας σημαντικός λογοτέχνης 

                  του 20ού αιώνα

Η ζωή κι το έργο του

Στις 24 Αυγούστου  του 1899 γεννήθηκε στο Μπουένος Άιρες της Αργεντινής ο Χόρχε Λουίς Μπόρχες, ένας από τους σημαντικότερους λογοτέχνες του 20ου αιώνα. 

Δίδαξε σε πανεπιστήμια των ΗΠΑ και αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτωρ στα μεγαλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου. Αν και υπήρξε από τους κορυφαίους συγγραφείς του 20ου αιώνα, δεν τιμήθηκε ποτέ με το νόμπελ Λογοτεχνίας.

Παρόλο που έμεινε γνωστός για τα διηγήματά του, έγραψε επίσης ποιήματα, δοκίμια και κινηματογραφικά σενάρια. Έζησε τα περισσότερα χρόνια της ζωής του τυφλός.

Το έργο του Μπόρχες έχει χαρακτήρα κοσμοπολίτικο, κάτι που αποτελεί αντανάκλαση της πολυ-πολιτισμικής Αργεντινής, της έκθεσής του από νωρίς στη μεγάλη συλλογή παγκόσμιας λογοτεχνίας που διέθετε ο πατέρας του, και τα πολλά ταξίδια που έκανε στη ζωή του. Νεαρός, επισκέφθηκε περιοχές των ''πάμπας'' όπου τα σύνορα της Αργεντινής, της Ουρουγουάης και της Βραζιλίας θολώνουν, και έζησε και πήγε σχολείο στην Ελβετία και την Ισπανία. Μεσήλικας, ταξίδεψε σε όλη την Αργεντινή για να δώσει διαλέξεις και σε διάφορα μέρη του κόσμου ως επισκέπτης καθηγητής. Συνέχισε να γυρίζει τον κόσμο στα γεράματά του, πεθαίνοντας στη Γενεύη, όπου είχε πάει λύκειο (δεν πήγε ποτέ πανεπιστήμιο). 

Για ένα διάστηµα αφοσιώθηκε στην πεζογραφία και τη δοκιµιογραφία, όσο προχωρούσε η τυφλότητα όµως επανερχόταν στην ποίηση, και µάλιστα στην έµµετρη παραδοσιακή: "Μια και δεν µπορούσα πια να κάνω προσχέδια, ήµουν αναγκασµένος να εργάζοµαι µε τη µνήµη. Και αφού, οπωσδήποτε, ευκολότερα θυµάται κανείς στίχους παρά πρόζα, προτιµά πολύ περισσότερο ένα παραδοσιακό ποιητικό ύφος παρά ένα ελεύθερο. 

Ο Μπόρχες έζησε το μεγαλύτερο μέρος του 20ού αιώνα και έτσι επηρεάστηκε από την περίοδο του Μοντερνισμού και ιδιαίτερα από τον Συμβολισμό. Η πεζογραφία του αναδεικνύει τη σε βάθος μόρφωση του συγγραφέα και είναι πάντοτε περιεκτική. Όπως τον σύγχρονό του Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ και τον κάπως παλιότερο Τζαίημς Τζόυs, συνδύασε το ενδιαφέρον του για την πατρίδα του με πολύ ευρύτερα ενδιαφέροντα. Ήταν και αυτός επίσης πολύγλωσσος και παιχνιδιάρης με τη γλώσσα, αλλά ενώ τα έργα των Ναμπόκοφ και Τζόις έτειναν να γίνονται όλο και πιο μεγάλα με την πάροδο του χρόνου, ο Μπόρχες παρέμεινε οπαδός του μικρού. Επίσης σε αντίθεση με τους Τζόις και Ναμπόκοφ, το έργο του Μπόρχες σταδιακά απομακρύνθηκε από αυτό που ο ίδιος αποκαλούσε "το μπαρόκ", ενώ των πρώτων κινήθηκε προς αυτό: τα τελευταία έργα του Μπόρχες δείχνουν ένα ύφος πολύ πιο διάφανο και νατουραλιστικό από ό,τι έδειξε στα πρώτα του έργα. . Ο Μπόρχες ταξίδεψε και διάβασε πολύ. Παντρεύτηκε δύο φορές και υπήρξε διευθυντής της Εθνικής Βιβλιοθήκης του Μπουένος Άιρες. Πέθανε στη Γενεύη το 1986.

Το πρόσφατα μεταφρασμένο έργο του στην ελληνική γλώσσα.

Χάρη στην εικοσαετή έρευνα των Δημήτρη Καλοκύρη & Αχιλλέα Κυριακίδη διαθέτουμε πλέον μια μεγάλη «Ποιητική Ανθολογία» του  Μπόρχες σε μετάφραση του πρώτου, «Άπαντα τα πεζά» (2014)σε δύο τόμους και τους δύο τόμους «Δοκιμίων» που κυκλοφόρησαν το 2015 σε μετάφραση του δεύτερου. Η εικόνα του Μπόρχες ως ποιητή, αφηγητή και δοκιμιογράφου ολοκληρώνεται. 

Πρόσφατα εκδόθηκε το "Βιβλίο των φανταστικών όντων", σε μετάφραση του ποιητή Γ.Βέη.(όλα από τις εκδ. Πατάκη). 

                       Τα ποιήματα

Όπως διαβάζουμε και στην εισαγωγή από τον Δημήτρη Καλοκύρη (με πάρα πολλά στοιχεία για τη ζωή και το ποιητικό έργο του Μπόρχες), ο Μπόρχες ξεκίνησε ως ποιητής και έτσι αποκαλούσε τον εαυτό του, και επέστρεφε σταδιακά στην ποίηση όσο προχωρούσε η τυφλότητά του, και μάλιστα στην έμμετρη παραδοσιακή, γιατί ήταν πλέον αναγκασμένος να εργάζεται με τη μνήμη: οι στίχοι, ειδικά οι έμμετροι, είναι πιο εύκολοι στην απομνημόνευση - ο έμμετρος στίχος είναι φορητός, όπως έλεγε ο ίδιος. Ο μεταφραστής επέλεξε να τους αποδώσει σε ελεύθερους ρυθμικούς, που διατηρούν όμως μια εσωτερική μετρική και αποδίδουν το ρυθμό του κάθε ποιήματος.  Τα ποιήματα του Μπόρχες είναι για να τα απαγγέλλεις, ακόμα και στον εαυτό σου, όχι για να τα διαβάζεις σιωπηλά - είναι απολύτως απαραίτητο για να συνδεθείς με τη φωνή του, για να ξεκλειδώσει η πύλη του κόσμου του.

Για τα ίδια τα ποιήματα δεν μπορώ να πω τίποτα. Και γιατί δεν τολμώ να βάλω σε λέξεις τα συναισθήματα που μου γέννησαν και γιατί δεν μπορώ να αποδώσω σε λέξεις ένα τέτοιο βίωμα. Θα πω μόνο ότι γεννούν ποίηση μέσα σου - όσοι γράφουν ποίηση θα με καταλάβουν. Όσοι δεν γράφουν αλλά την αγαπούν, θα το νιώσουν.(diavasame) 

                             Τα πεζά

 Ο πρώτος τόμος των «Πεζών» περιλαμβάνει τις συλλογές «Παγκόσμια ιστορία της ατιμίας», «Μυθοπλασίες» και «Αλεφ» και συνοδεύεται από εγκυκλοπαιδικό λεξικό, γλωσσάριο όρων και ευρετήρια ελληνικών και ξένων ονομάτων και έργων. Ο δεύτερος, με τις εξαιρετικές σημειώσεις του Αχιλλέα Κυριακίδη, συγκεντρώνει τα αφηγήματα της «Αναφοράς του Μπρόουντι», του «Βιβλίου από άμμο» και της «Μνήμης του Σαίξπηρ», μια επιλογή μικρών πεζών, ονείρων και παραβολών από συλλογές δημοσιευμένες μεταξύ 1960-1985, καθώς και σημειώματα για τον ίδιο τον συγγραφέα που, όπως λέει ο Αχιλλέας Κυριακίδης είναι ένας δημιουργός «της λογοτεχνίας που φιλοσοφεί και όχι, ασφαλώς, της φιλοσοφίας που λογοτεχνίζει»,γράφει η Τέσυ Μπάιλα. Και στους δύο τόμους βρίσκει κανείς Λεξικό Κυρίων Ονομάτων, Τοπωνυμίων και Τίτλων Έργων και Γλωσσάριο. Ιδιαίτερης σημασίας είναι ο Πρόλογος του Μεταφραστή που υπάρχει στον πρώτο τόμο και το Μικρό Βιβλιογραφικό Σημείωμα του δεύτερου τόμου, ένα Εργοβιογραφικό Σημείωμα και ένα σημαντικό Ευρετήριο που χρησιμοποιείται και για τους δύο τόμους.

                          Τα δοκίμια

Η ελληνική έκδοση των δοκιμίων ακολουθεί, κατά βάση, την ισπανική έκδοση των Απάντων (Μπουένος Αϊρες, 1974) και εμπλουτίζεται για τα μετέπειτα χρόνια από τις αυτόνομες συλλογές δοκιμίων. 

Τα δοκίμια φωτίζουν μυθοπλαστικές επιλογές ή στρατηγικές των διηγημάτων και, αντιστρόφως, τα διηγήματα αποτελούν παραδειγματικές εφαρμογές των δοκιμιακών θέσεων Από την «Ιστορία του τάνγκο» στην «Ιστορία της αιωνιότητας», από τη «Διάρκεια της Κόλασης» στον Παράδεισο του Δάντη, από τις «Μετενσαρκώσεις της χελώνας» στην «Ιστορία των αγγέλων», κι από τη «Λατρεία των βιβλίων» στον «Καθρέφτη των αινιγµάτων», τα Δοκίµια του ΧόρχεΛουίς Μπόρχες περιδιαβαίνουν στα οικουµενικάεπιτεύγµατα της σκέψης και της τέχνης των ανθρώπων, µε αυτόν τον αιρετικό τρόπο του µεγάλου Αργεντινού να επιλέγει τα θέµατά του, να τα προσεγγίζει και να τα πραγµατεύεται χωρίς ίχνος διδακτισµού ή λογιοτατισµού, να αίρει παγιωµένες αντιλήψεις και να ενσπείρει γόνιµεςαµφιβολίες.9(Lifo.gr) Οι δύο τόµοι των Δοκιµίων περιλαµβάνουν πλήρεις τις συλλογές Ιστορία της αιωνιότητας, Τα προφορικά, Εφτά νύχτες και Εννέα δαντικά δοκίµια, τέσσερα «αδέσποτα» δοκίµια, τα περισσότερα από τις συλλογές Συζήτηση και Διερευνήσεις, καθώς και έντεκα Προλόγους βιβλίων..

               Σε παγκόσμιο επίπεδο

Η ελληνική πρόσληψη του Μπόρχες αποτελεί ένα μικρό μόνο επεισόδιο στην παγκόσμια ιστορία της λογοτεχνίας. Ξετυλίγοντας κανείς το κουβάρι, πρέπει να γυρίσει χρόνια πίσω, όταν ο μύθος του Αργεντινού συγγραφέα ξέφευγε από τα στενά όρια της Αργεντινής και διακλαδιζόταν στον λαβύρινθο της λογοτεχνίας και της κουλτούρας όλου του κόσμου: από τον Ρομπ-Γκριγιέ, τον Ναμπόκοφ και τον Εκο, στον Ζεράρ Ζενέτ, τον Ρόμπερτ Γιάους και τον Μισέλ Φουκό, και από τη «Στρατηγική της αράχνης» του Μπερτολούτσι ή το «Αλφαβίλ» του Γκοντάρ, στον Μικ Τζάγκερ της «Παράστασης» του Νίκολας Ρεγκ ή στον «Πλανήτη Μπόρχες» του Μίλο Μανάρα… (Αρ.Σαϊνης) 

           Η ανάγνωση του έργου του

Ο Μπόρχες, αυτή η μοναδικά συγκλονιστική περίπτωση συγγραφέως, δεν είναι «φιλικός» στον αναγνώστη με την πρώτη ανάγνωση. Ούτε με τη δεύτερη και φυσικά ούτε κατ’ ανάγκην και με την εκατοστή... Είναι ένας συγγραφέας που δεν σου χαρίζεται, όχι από ιδιορρυθμία, όσο από την αφοπλιστικά πρωτότυπη προσήλωσή του στη βαθύτητα. Μοιάζει τραγικά με τον αθλητή των καταδύσεων που, όσο πλησιάζει στον βυθό, τόσο περισσότερο οι κίνδυνοι ελλοχεύουν. Έτσι, ο αναγνώστης του είναι απαραίτητο να εξοικειωθεί με το να παρακολουθεί τις μεγάλες του καταδύσεις στα σκοτάδια και τα ερέβη της πιο απλής καθημερινότητας και να ψυχανεμίζεται τις άηχες περιπλανήσεις του στους λαβυρίνθους της κάθε ιστορίας. Ο Μπόρχες ζητά πολλά από τους αναγνώστες του· αλλά σ’ αυτούς που θα προσπεράσουν το πρώτο πέπλο της αφηγηματικής μαγείας επιφυλάσσει μια σχέση ζωής, γράφει εύστοχότατα ο Ξενοφών Μπρουντζάκης.

 Κάθε κείμενο του κορυφαίου αυτού Λατινοαμερικανού συγγραφέα - μάγου αποκαλύπτει στην ολότητά της την ίδια τη ζωή! Ο συγγραφέας μοιάζει να αφουγκράζεται όλη εκείνη την αβυσσάλεα βαθύτητα της κίνησης των πραγμάτων πριν από την έκρηξή τους στο φως, εκεί που όλα γίνονται στίλβουσα καθημερινότητα, υπέρτατη ζωή.

 Ο μεταφραστής των Πεζών και των           Δοκιμίων  του Μπόρχες ,Αχιλλέας Κυριακίδης,στην εφ.Θεσσαλία:

Τον Φεβρουάριο του 2015,σε συνέντευξή μας για την εφ.Θεσσαλία ο μεταφραστής των «Πεζών» και των «Δοκιμίων» του Μπόρχες κ. Αχιλλέας Κυριακίδης είχε πει:

Χ.Μ:Δεν θα μπορούσα να μην σας ρωτήσω για την επιρροή των βιβλίων που έχετε μεταφράσει και,κυρίως, για τα Πεζά του Μπόρχες. 

Α.Κ:Δεδομένου ότι δεν μπορώ να ορίσω καλύτερα έναν μεταφραστή παρά ως «δημιουργικό αναγνώστη», τολμώ να πω ότι η σχέση (και η εξ αυτής επιρροή) του μεταφραστή με τον συγγραφέα τον οποίο μεταφράζει, δεν διαφέρει σε τίποτα από την αντίστοιχη του αναγνώστη με τον συγγραφέα τον οποίο διαβάζει. Όσο για τον Μπόρχες, πραγματικά δεν ξέρω πώς να διατυπώσω τον τρόπο με τον οποίο άλλαξαν όχι μόνο η σκέψη μου και το συγγραφικό μου ύφος αλλά και η ζωή μου μετά από τη γνωριμία μου με το έργο του, εκείνη τη μετωπική σύγκρουση που κονιορτοποίησε όλες μου τις αυτάρεσκες βεβαιότητες, ούτε μπορώ να εξηγήσω τι είναι αυτό τελοσπάντων που ακόμα με κρατάει, εκόντα, δεσμώτη του, να γυροφέρνω στο λαβύρινθό του σαν μακάριος Μινώταυρος.

ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ & ΑΝΑΓΝΩΣΜΑΤΑ Γιατί αξίζει να διαβάσουμε κάποια βιβλία

                                                                       ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ & ΑΝΑΓΝΩΣΜΑΤΑ

                                                           Γιατί αξίζει να διαβάσουμε κάποια βιβλία

Μυθιστόρημα

ΗλίαςΜαγκλίνης,ΠρωινήΓαλήνη,

εκδ.Μεταίχμιο

 

Γιατί:Για την  πρωτότυπη και άκρως ενδιαφέρουσα πλοκή του βιβλίου.

Για την εξαιρετική γραφή του Η. Μαγκλίνη που σε προσελκύει μέχρι την τελευταία σελίδα.

Για τους τίτλους των μικρών,περιεκτικών και ευανάγνωστων κεφαλαίων και γενικά για την όλη δομή του βιβλίου.

Γιατί μέσα από τις σελίδες του βιβλίου γνωρίζουμε τι συνέβαινε στις σχολές Ικάρων και Ευελπίδων τον προηγούμενο αιώνα,τον πόλεμο της Κορέας και τη συμμετοχή της πατρίδας μας .

Γιατί δεν είναι τυχαίο που απέσπασε τα βραβεία Αναγνώστη αλλά Public.

 

Μεταφρασμένη λογοτεχνία

Georges Simenon ,ΜΠΕΤΥ,ΕΚΔ.ΑΓΡΑ

 

Γιατί:Για τη γραφή του Simenon,για την απόδοση στα Ελληνικά από την Αργυρώ Μακάρωφ  και φυσικά για την ιστορία της Μπέτυ, που γυρίστηκε σε ταινία από τον Κλωντ Σαμπραλ το 1992.Στις  200 σελίδες εκτυλίσσεται μια ιδιαζόντως ενδιαφέρουσα   με εξαιρετικές ψυχολογικές αποχρώσεις, με απρόβλεπτο τέλος.Για την κινηματογραφική απόδοση και για τον τρόπο που μπλέκονται οι ζωές της Μπέτυ και της Λωρ.Για την ευθύτητα, τη σκληρότητα αλλά και την αλήθεια  του λόγου του Simenon.

Μονόπρακτη τραγωδία

Όσκαρ Ουάιντ,Σαλώμη, ,εκδ.Gutenberg

Γιατί: Για την εξαιρετικά ενδιαφέρουσα απόδοση της Σαλώμης από τον  Όσκαρ Ουάιλντ.

Για την εξαιρετική δομή του βιβλίου(τρίγλωσση έκδοση –αγγλικά και  γαλλικά-με 16 σχέδια του ΌμπρεΪ Μπρίντσλεϊ  που κάνουν το βιβλίο ένα συλλεκτικό αριστούργημα).

 

Μονόπρακτη τραγωδία

Όσκαρ Ουάιντ,Σαλώμη, ,εκδ.Gutenberg

 

Γιατί: Για την εξαιρετικά ενδιαφέρουσα απόδοση της Σαλώμης από τον  Όσκαρ Ουάιλντ.

 

Για την εξαιρετική δομή του βιβλίου(τρίγλωσση έκδοση –αγγλικά και  γαλλικά-με 16 σχέδια του ΌμπρεΪ Μπρίντσλεϊ  που κάνουν το βιβλίο ένα συλλεκτικό αριστούργημα).

 

 

 

 

 

 

Εφηβικό μυθιστόρημα

Κώστας Στοφόρος,Ο Κώδικας της Λέρου,εκδ.Κέδρος

 

Γιατί:

Επειδή είναι σύγχρονο,γεμάτο καλοκαίρι,θάλασσα,παιδικούς έρωτες και ενηλίκους που φέρονται σαν παιδιά.

 

Για την ωραία γραφή  του Κ.Στοφόρου που αντιμετωπίζει τον αναγνώστη της τρυφερής αυτής ηλικίας με σεβασμό και ειλικρίνεια.

Για την ξενάγηση στο όμορφο νησί της Άρτεμης.

Γιατί διαβάζεται και  από ενήλικες.

 

                                                 ΤΙ ΔΙΑΒΑΖΟΥΜΕ ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ;

Έφυγε και η τελευταία καλοκαιρινή Πανσέληνος,η πιο όμορφη του χρόνου κατά πολλούς και μαζί της μας αποχαιρετά και επισήμως ,αργά και σταθερά,η πιο όμορφη εποχή.

Η κατεξοχήν περίοδος  για διάβασμα, το καλοκαίρι, βρίσκει πολλούς αναγνώστες να αναζητούν  βιβλία που θα κεντρίσουν  το ενδιαφέρον τους και θα τους απορροφήσουν στις σελίδες τους,θα τους χαλαρώσει,θα τους ταξιδέψει...

Αυτό, όμως, το οποίο επιλέγει να διαβάσει ο καθένας τις μέρες της ξεγνοιασιάς και των διακοπών του αποτέλεσε αντικείμενο έρευνας για τη γράφουσα.

Στη θάλασσα…

Μέσα από συζητήσεις, αναρτήσεις και αυτοψίες σε θάλασσες και αμμουδιές ,το πρώτο που εξέλαβα είναι ότι κάθε αναγνώστης κινείται με άξονα την ξεκούραση και την αναγνωστική απόλαυση.

Κατακλυσμός βιβλίων «ευπώλητων» γνωστών ελληνίδων συγγραφέων παρατηρήθηκε στις ξαπλώστρες για τις αναγνώστριες κάθε ηλικίας.

Οι κύριοι, που σπάνια κυκλοφορούν με βιβλίο στη θάλασσα, προτιμούν μεταφρασμένη αστυνομική  λογοτεχνία και ιστορικά μυθιστορήματα.

Οι ηλικίες των 30-40,γονείς οι περισσότεροι,ανάμεσα σε κουβαδάκια  και δεκάδες παιχνιδάκια, σπανιότατα διαβάζουν στη θάλασσα,αφού φροντίζουν για την ασφάλεια των παιδιών τους. 

Ωραία έκπληξη ήταν για μένα όταν  είδα ένα ζευγάρι να διαβάζει  Jose Saramagu  και δύο έφηβες να συζητούν για τα βιβλία που είχαν πάρει μαζί τους στις διακοπές.

Στο βιβλιοπωλείο..

Οι περισσότεροι έρχονται αναζητώντας τα νέα βιβλία των γνωστών  και αγαπημένων τους από προηγούμενα βιβλία συγγραφέων.

Βιβλία αυτοβοήθειας είδα να αναζητούν πολλοί, ενώ άλλοι προτιμούσαν ένα βιβλίο χωρίς μεγάλο όγκο ή βάρος…

Συλλογές διηγημάτων ή νουβέλες προτιμούν δύο κοπέλες  ενώ δυο κυρίες ρωτούσαν το βιβλιοπώλη να τους προτείνει κάτι καλό..

Στο σπίτι…

"Θέλουμε βιβλία που να  κεντρίζουν το ενδιαφέρον και να μαθαίνουμε κάτι καινούργιο κάθε φορά", λέει παρέα εκπαιδευτικών .

"Η γυναικεία λογοτεχνία δεν μας αφορά και βαριόμαστε τα πολυσέλιδα μυθιστορήματα που με πρόσχημα κάποια Ιστορική περίοδο αναλώνονται σε τετριμμένες ερωτικές ιστορίες", λένε σχεδόν ταυτόχρονα αναγνώστριες της στήλης ..

"Θέλω να μου προτείνετε ένα βιβλίο ούτε πολύ εύκολο,ούτε πολύ δυσνόητο"μου ζήτησε 25χρονη κοπέλα,φίλη της κόρης μου,η οποία ήθελε να ξεφύγει από τα "τετριμμένα"αναγνώσματα και να γνωρίσει και άλλους συγγραφείς."Όλα όσα διαβάζω μου φαίνονται ίδια",συμπληρώνει.

"Διαβάζω με γνώμονα την ευκολία και τη ευχαρίστησή μου", με εξέπληξε φίλη, κάτοχος  μεταπτυχιακών τίτλων ,δείχνοντάς μου ένα βιβλίο τύπου Άρλεκιν!! "Φυσικά, έξω διαβάζω πιο κουλτουριάρικα, αλλά, βρε παιδί μου, θέλω να ρίξω και λίγο το επίπεδο" συμπληρώνει γελώντας…

 

Ο αντίλογος

"Η λογοτεχνία, και δη αυτή που ισχυρίζονται ότι γράφουν οι Έλληνες, αυτοχρηζόμενοι συγγραφείς , δεν με αφορά", λέει με έντονο ύφος φίλος δικηγόρος. "Γιατί να αφιερώσω  το χρόνο μου διαβάζοντας κάτι που έχει χιλιοειπωθεί;" 

" Προτιμώ τη μεταφρασμένη λογοτεχνία",προσθέτει συνάδελφός του, "αφού ούτως ή άλλως αυτούς αντιγράφουν οι δικοί μας" συμπληρώνει επικριτικά..

Υπάρχει επίσης μερίδα αναγνωστών που επιλέγει το βιβλίο του με βάση τον εκδοτικό οίκο. Απορρίπτουν κάποιους ως λιγότερο "ψαγμένους" και κυνηγούν ο,τιδήποτε εκδίδεται από κάποιους άλλους ,πιο “ποιοτικούς”, πάντα κατά τα λεγόμενά τους.

Το μυθιστόρημα και τα πάθη του..

Σε μείζον θέμα του φετινού καλοκαιριού έχει αναδειχθεί η συζήτηση περί ελληνικού μυθιστορήματος με τις γνώμες πολλών συγγραφέων,βιβλιοκριτικών  και εκδοτών να δίνουν και να παίρνουν σε εφημερίδες και διαδικτυακές αναρτήσεις.

"Υπάρχει φλέβα αξιόλογων συγγραφέων;"

" Γιατί  ανθεί το φαινόμενο των μικρών βιβλίων;διηγήματα,νουβέλες,ποίηση),έλλειψη έμπνευσης ή έλλειψη άξιων συνεχιστών των μεγάλων μας μυθιστοριογράφων;Aυτά και άλλα πολλά ερωτήματα βασανίζουν το χώρο των εκδόσεων, έναν χώρο στον οποίο βλέπω να προστίθενται συνεχώς καινούργια ονόματα.

Μεταξύ μας ή «είμαστε μια ευχάριστη παρέα, είμαστε»

«Μεταξύ σας διαβάζεστε» ,οι περισσότεροι αγνοούν τα ονόματα των συγγραφέων που παρουσιάζετε κάθε εβδομάδα, ήρθε η κυνική απάντηση σε ερωτώμενο φίλο για τους συγγραφείς που επιλέγει να διαβάσει,όταν βρεθήκαμε σε διπλανές ξαπλώστρες."Και είστε πολύ λίγοι",συμπλήρωσε με περιπαικτικό ύφος για να δει την αντίδρασή μου…

"Μα και βέβαια", απάντησα  χαμογελώντας. "Καθένας με τα ενδιαφέροντά του"πρόσθεσα νηφάλια και τράβηξα από  την τσάντα της θάλασσας  ένα από τα τρία βιβλία που διάβαζα παράλληλα εκείνες τις ημέρες.

Το καλοκαίρι συνεχίζεται.

Τα βιβλία είναι πολλά και περιμένουν υπομονετικά στα ράφια των βιβλιοπωλείων τον κατάλληλο για το καθένα αναγνώστη.

Λίγοι ή πολλοί,δεν έχει σημασία.

Η αγάπη για τη λογοτεχνία καλλιεργείται.Είναι το διάβασμα που δεν γίνεται αναγκαστικά,αλλά επειδή το επιθυμούμε πραγματικά.

Κι αυτό είναι που έχει σημασία.

Χαριτίνη Μαλισσόβα

Προσέγγιση της ψυχής του Πόντου

Παρουσιάστηκε  το βιβλίο του Γ.Καλπούζου "σέρρα",η ψυχή του Πόντου στον Βόλο

Στο κατάμεστο από κόσμο "Αχίλλειον"ο συγγραφέας μίλησε με τον δικό του,ξεχωριστό τρόπο  για το βιβλίο.

«Μελέτησα ό,τι μπορούσε να αναπλάσει μέσα μου εκείνη την περίοδο.

Τους περιηγητές που περιδιάβηκαν την περιοχή του Πόντου, δεκάδες λαογραφικά βιβλία, πάμπολλες μαρτυρίες όσων έζησαν τότε ή κατέγραψαν τις μνήμες τους οι απόγονοί τους, βιβλία για την αρχιτεκτονική, την εκπαίδευση, τη γεωγραφία, το αντάρτικο, πλήθος φωτογραφιών, τραγούδια, επιστολές, εφημερίδες της εποχής. Τα αμιγώς ιστορικά στοιχεία ήταν το ευκολότερο τμήμα της έρευνάς μου. Η δυσκολία όταν ανατρέχει κανείς σε αλλοτινούς καιρούς είναι να αντλήσει στοιχεία για την καθημερινότητα, τις νοοτροπίες, τις συμπεριφορές, τις συνθήκες ζωής, τη διασκέδαση, τα ήθη, τον τρόπο σκέψης των ανθρώπων και τόσα άλλα, με στόχο αφενός να βιώσει παραστατικά ο αναγνώστης όσα διαδραματίζονται και αφετέρου να κρίνει με βάση τα μέτρα και τα σταθμά που ίσχυαν τότε και όχι με τον τρόπο που σκεπτόμαστε σήμερα. Οι εκπλήξεις ήταν αλλεπάλληλες, όπως συμβαίνει και στις σελίδες του μυθιστορήματος, με εντονότερη το μέγεθος της αγριότητας που κρύβει μέσα του ο άνθρωπος».(το βήμα,συν.στον Γ.Μπέκο)

Την εκδήλωση συντόνισε ο Αδάμος Μουζούρης,ενώ αποσπάσματα διάβασε η Κατερίνα Αντωνακάκη.

Συγκίνηση προκάλεσε η παρουσίαση χορών του Πόντου από χορευτικό συγκρότημα της Ν.Ιωνίας.

Ο Γιάννης Καλπούζος υπέγραψε δεκάδες βιβλία συνομιλώντας με το αναγνωστικό κοινό που αγκάλιασε την παρουσία του στην πόλη μας.

Να σημειωθεί ότι η εκδήλωση στηρίχθηκε από τους συλλόγους Ηπειρωτών,Κυπρίων,Θρακών,Μακεδόνων,Ιώνων,Εγγλεζονησιωτών,Κρητών,Ανατολικής Ρωμυλίας και αποφοίτων Ελληνογαλλικής Σχολής.

Λίγα λόγια για το βιβλίο:

Ενόψει του εκτοπισμού των Αρμενίων απ' την Τραπεζούντα τον Ιούνιο του 1915, ένα κορίτσι που μοιάζει να το ζωγράφισε ο ίδιος ο Θεός καταφεύγει στο σπίτι ενός αγνώστου. Στην Ορντού ένα άλλο κορίτσι εύπορης ελληνικής οικογένειας ετοιμάζεται για τον γάμο της και πασχίζει να οραματιστεί το μέλλον μ' έναν άντρα τον οποίο ελάχιστα γνωρίζει.

Ο χαρισματικός, θρήσκος και θεματοφύλακας των ηθών της εποχής Γαληνός Φιλονίδης διχάζεται ανάμεσα σε δυο γυναίκες∙ δοκιμάζεται εμπρός στις ιδέες του∙ έρχεται αντιμέτωπος με την αγριότητα και το μίσος∙ συντρίβεται και θέτει ως στόχο ζωής να εκδικηθεί εκείνον που του προκάλεσε τον μέγα πόνο.

Στο παρασκήνιο της μυθοπλασίας ιχνογραφείται ο Πόντος μέχρι την ανταλλαγή των πληθυσμών∙ η ομογενοποίηση των φυλών με συνδετικό κρίκο μα και άλλοθι τη θρησκεία∙ ο φόβος, η μισαλλοδοξία και ο εθνικισμός που ενσπείρουν οι Νεότουρκοι και στη συνέχεια οι Κεμαλιστές∙ η καθημερινή ζωή στα πρώτα χρόνια της Σοβιετικής Ένωσης∙ οι διώξεις των Ελλήνων επί Στάλιν∙ τα στρατόπεδα εργασίας στη Σιβηρία και οι στέπες του Καζακστάν με αφόρητους καύσωνες το καλοκαίρι και σφοδρό ψύχος τον χειμώνα∙ οι πόθοι, τα πάθη και τα δεινά των Ποντίων.

Κι όλα, μέσα από το πολυσχιδές ταξίδι που γράφει η ζωή και το ταξίδι που γράφεται για τη ζωή, να φαντάζουν φλόγες και κινήσεις του ποντιακού χορού σέρρα, του χορού της φωτιάς.